TTHQ™- Chế độ tuyển dụng nước ngoài đã thi hành được 7 năm. Nhưng những khó khăn mà người lao động nước ngoài đang gặp phải như làm việc quá giờ, bồi thường tai nạn lao động, nợ lương… vẫn tồn tại nguyên như trước.

Bộ Lao động cũng như các tổ chức liên quan đã nỗ lực tiến hành các cuộc kiểm tra định kỳ, thường xuyên mở các dịch vụ tư vấn, giúp đỡ người lao động giải quyết các vấn đề xâm phạm nhân quyền. Tuy nhiên, những bất cập trong công tác hỗ trợ, bảo vệ quyền lợi cho người lao động hầu như vẫn còn nguyên vẹn. Một trong những bất cập đó là vấn đề quyền cư trú, sinh hoạt của người lao động nước ngoài tại Hàn Quốc.

Vào tháng 10 năm ngoái, Bộ Lao động đã báo cáo kết quả điều tra khảo sát về tình hình cư trú của người lao động nước ngoài nhập cảnh theo chế độ tuyển dụng lao động. Nếu nhìn vào kết quả này sẽ thấy không có vấn đề nào ở đây. Bởi tổng cộng hơn 1.157 chỗ ở, bao gồm kí túc xá hoặc các tòa nhà thuộc sở hữu của công ty đều tuân theo các tiêu chuẩn luật lao động.

Một khu KTX dành cho người lao động được dựng lên từ những container cũ, hình ảnh không hiếm gặp ở các khu công nghiệp ở Hàn Quốc

Theo người có liên quan của Bộ Lao động “Theo pháp lệnh có liên quan, việc tuân thủ tiêu chuẩn 2.5m2/ người, tiêu chuẩn ở chung, không xâm phạm đời sống cá nhân, không vi phạm tiếng ồn...đều là hợp lệ”. Nhưng sự thật lại hoàn toàn khác với những kết quả mà chính phủ khảo sát. Theo như điều tra phóng sự của CBS, những lao động nhập cư và đang làm việc hợp pháp cũng đang phải sống trong những căn nhà xập xệ, có nhiều vấn đề về an toàn và vệ sinh. Những cơ quan có liên quan như đoàn thể lao động đã lên án sự điều tra của chính phủ chỉ dựa trên những kê khai đăng ký của chủ tuyển dụng về nhà ở mà hoàn toàn không có các biện pháp điều tra trực tiếp bằng nhãn quan nên mới để xảy ra tình trạng “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược” này.

Tuy nhiên, một vấn đề nghiêm trọng hơn là ngay trong luật tuyển dụng lao động cũng chứa đựng những điểm gây bất lợi cho người lao động nước ngoài về vấn đề nhà ở. Luật tuyển dụng lao động có quy định việc lựa chọn, cung cấp ký túc xá cho người lao động thuộc quyền của chủ tuyển dụng.

Trưởng phòng Phúc lợi cho người di cư, Trung tâm phúc lợi cho lao động nước ngoài Namyang Jo Eun Woo cho biết: “Trường hợp chủ tuyển dụng không cung cấp kí túc xá thì người lao động nước ngoài phải tự tìm chỗ ở. Do điều kiện kinh tế nên có rất nhiều người đã phải thuê những căn nhà tồi tàn. Chính phủ đã bỏ qua điều tra những trường hợp cá biệt này và không đưa vào báo cáo.”

Người liên quan của Bộ Lao động cũng thừa nhận sự thật về những phản ánh chính xác của các đoàn thể lao động: tình trạng ăn ở của người lao động nước ngoài phụ thuộc vào hợp đồng giữa chủ - thợ và chủ lao động không có nghĩa vụ pháp lý trong việc cung cấp phí ăn ở, kí túc xá cho người lao động.

Điểm yếu đó của luật tuyển dụng lao động đã khiến cho người lao động nước ngoài liên tục phải sống trong môi trường sinh hoạt tồi tàn, thiếu thốn. Theo trưởng phòng Jo, chính người lao động cũng không biết về luật cũng như phong tục, tập quán sinh hoạt nên có rất nhiều trường hợp mặc dù trên tư cách người thuê nhưng không thể yêu cầu chủ nhà tu sửa nhà ở. Sau này, dù có biết được những điều đó nhưng không thay đổi được hoàn cảnh nên dần dần đành chấp nhận hiện thực.

Điều kiện sinh hoạt tồi tàn trong một khu KTX dành cho người lao động nước ngoài tại Hàn Quốc

Theo đó, những đoàn thể giúp đỡ người lao động đưa ra đề nghị: Để bảo vệ quyền cư trú của người lao động nước ngoài, theo luật pháp thì nếu phía công ty có thể cung cấp được loại hình kí túc xá 원룸 (oneroom - nhà một phòng) là tốt nhất, nhưng việc hỗ trợ tiền thuê nhà phù hợp với điều kiện thực tế của người lao động cũng hết sức quan trọng. Trong khi đó, với những cơ sở doanh nghiệp nhỏ, chưa kể đến nghĩa vụ cung cấp phí ăn ở, việc trả đúng tiền lương cho công nhân cũng rất khó khăn. Thậm chí, có nhiều cơ sở dùng container làm nhà cho công nhân và trả tiền nước, tiền điện, tiền vệ sinh…

Những tình huống nội dung hợp đồng lao động thay đổi so với thỏa thuận trước khi nhập cảnh không phải là chuyện hiếm xảy ra. Theo kết quả điều tra trên 931 lao động hợp pháp của Hội đồng lao động di cư gần đây đã có 58.3% người thừa nhận thực tế lao động thay đổi so với nội dung hợp đồng. Đặc biệt, lần lượt 18.3% và 13% số người thừa nhận điều kiện ăn uống và sinh hoạt hoàn toàn sai khác với các điều kiện trong hợp đồng. Điều đó đã thể hiện rõ việc vi phạm một cách cơ bản trong hợp đồng tuyển dụng lao động. Do đó, những chủ tuyển dụng không nhanh chóng cải thiện đời sống sinh hoạt tồi tàn của người lao động nước ngoài được cho là một trong những hình thức vi phạm nhân quyền trong xã hội quốc tế.